محمد بن زكريا الرازي
90
كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )
فصل چهاردهم آبله و سرخك بىخطر و كشنده آبله و سرخك از بيماريهاى حاد مىباشند و بدين جهت نشانههائى دارند كه بىخطر و كشنده آنها را معلوم مىدارد . تنفس صحيح و عقل سالم و ميل به غذا و چابكى در حركات و خوبى نبض و اينكه بيمار مرضش را كوچك شمارد و راحت خوابى و كمى اضطراب و امثال آنها از علامات نيكوى دال بر بىخطرى بيمارى است . نشانههاى مخالف آنچه كه گفتيم دلالت بر خطرناك بودن آنها دارد و ما بخشى از آنچه در اينباره بوده است در كتاب منصورى ياد كردهايم . از جمله عوارض و لواحق آبله و سرخك اين است كه : 1 ) سالمترين اقسام آبله و بىخطرترين آنها آبلههاى سفيد و درشت و متفرق و معدودى كه به آسانى بيرون مىريزد و بدون تب شديد و حرارت و غم و مشقت است ، همچنين آبلههائى كه با بيرون آمدن دانه اول آن تب و غم و تعب بيمار تسكين يابد و پس از آنكه دانههاى آبله تماما بيرون زد ، بيمار آرامش كامل مىيابد . 2 ) و نيز از انواع سالم و كمخطر آبله دانههاى درشت است هرچه تعدادش زياد و نزديك به يكديگر باشد تا درصورتىكه بروز ( خروج ) آنها به آسانى صورت گيرد و پس از آن ناراحتى و حرارت بيمار را سبك كند ( به شرحى كه گفتيم ) . 3 ) آبلههائى كه به سختى بيرون بزنند و پس از بروز حال بيمار سبك نشود از نوع آبلههاى بدخيم است ، ولى خطرناك نيست ما دام كه حال بيمار پس از بروز آبله بد نباشد . درصورتىكه حال عمومى بيمار پس از بروز آبله سخت گرديد ، در اين صورت از نوع آبلهاى خطرناك مىباشد .